غذاي خوب بخوريم؛ خوب غذا بخوريم
يك حديث معروف مربوط به سلامت دستگاه گوارش
پيامبر اكرم(ص) و امام صادق(ع):
معده، خانه همه دردها و پرهيز، ريشه همه درمانها است.
به جرأت ميتوان گفت كه عمده طب در همين حديث درخشان است، زيرا اگر معده سالم نباشد، نميتوان انتظار سالم بودن داشت و اگر معده سالم باشد، ولي فرد پرهيز نداشته باشد (يعني خوردني ها و نوشيدني هايي که برايش مضر است را مصرف نمايد)، در اين صورت هم فرد به بيماري مبتلا خواهد شد . تجربه نشان داده تا زماني كه مشكلات گوارشي بيماران مراجعه كننده (از قبيل رفلاكس، يبوست، سنگيني معده، مشكلات هضم و …) برطرف نشود، سلامتي خود را باز نخواهند يافت و بيمار باقي ميمانند و در برابر درمان مقاومت نشان ميدهند.
يك روايت جالب
يك مرد هندي كه ادعاي طب ميكرد، از امام صادق(ع) پرسيد: اي ابوعبدا…، آيا ميخواهي از آنچه دارم به تو بياموزم؟
امام فرمودند: من برتر از آنچه تو داري را دارم.
مرد هندي پرسيد: آن چيست؟
امام فرمود: گرم را به سرد درمان ميكنم و سرد را به گرم. خشك را به تر و تر را به خشك و كار را يكسره به خداوند باز ميگردانم و آنچه را پيامبر اكرم(ص) فرموده است به كار ميگيرم و ميدانم كه معده، خانه همه دردها و پرهيز، يگانه درمان است و بدن را بر هر آنچه بدان خو گرفته، وا ميدارم.
مرد هندي ميگويد: آيا طب جز اين است؟ (شما همه طب را با همين چند جمله، بيان فرموديد.)
اهداف سري مقالات تغذيه و طب سنتي
– با توجه به اين احاديث، اهميت غذا، هضم، پرهيز و معده و همچنين اهميت سردي و گرمي (مزاج ها، به عنوان روح و اساس طب سنتي) مشخص ميشود، بنابراين قبل از ارائه مطالبي در خصوص غذا از ديدگاه طب سنتي، حتماً بايد مفاهيم گرمي، سردي، خشكي و تري را تعريف نماييم. با توجه به اين مطالب انتظار ميرود سبك زندگي افراد، (مخصوصا در عرصه غذا) مطابق با اصول طب ايراني- اسلامي اصلاح شود. با توجه به احاديث ذكر شده، در صورت اصلاح عادات و آداب غذايي افراد طبق آموزههاي طبي ايراني – اسلامي، بسياري از بيماريها اصلاً بروز نخواهند كرد و اگر بروز نمايند، سريعتر بهبود مييابند.
– همچنين سعي ما بر آن است كه به افراد از نظر طب سنتي ديدگاهي بدهيم كه حتي در صورت آگاهي نداشتن در مورد يك ماده خوراكي خاص، خودشان بتوانند حدس بزنند كه آيا آن ماده خاص برايشان مفيد است يا مضر. براي مثال، اگر شخصي بداند كه مزاجش گرم است، در فصل تابستان كه مزاج آن گرم و خشك است، خواهد دانست كه نبايد در اين فصل در مصرف اكثر خوردنيهاي تند مزه و يا غذاهاي حاوي ادويه زياد (كه مزاج آنها هم گرم است) زيادهروي كند. با دنبال نمودن مطالب اين سري مقالات، اين شخص خواهد فهميد كه در صورت خوردن اين قبيل غذاها، دچار عوارض آن مانند جوش، خارش پوست، زرد شدن رنگ و رو، كم شدن خواب، عصبانيت، خشكي پوست و … شود.
مزاجها و اخلاط؛ روح طب سنتي
براي رسيدن به اين اهداف بايد مقدماتي را طي چند شماره اول نشريه حضور خوانندگان عزيز ارائه نماييم كه مهمترين اين مقدمات، بحث مزاج و اخلاط است كه اين موارد، مباني و اصول قطعي و بسيار مهم طب سنتي ميباشند. اگر فردي با مزاج (گرمي و سردي) آشنايي نداشته باشد، از طب سنتي چيزي متوجه نخواهد شد. بحث اخلاط نيز بسيار مهم است و با موضوع غذا تناسب زيادي دارد. منظور از اخلاط، 4 ماده تحت عناوين سودا، بلغم، خون و صفرا است. اين 4 خلط، موادي هستند كه به دنبال غذا خوردن و هضم، در دستگاه گوارش در بدن شكل ميگيرند. اخلاط، در واقع، غذاي اعضا و سلولهاي بدن ما هستند. از آنجايي كه اعضاي بدن به طور مستقيم نميتوانند از غذاهاي موجود در طبيعت استفاده كنند، فرد بايد غذاي خوب بخورد و خوب غذا بخورد تا اخلاط خوب و طبيعي (همان 4 خلط ذكر شده) حاصل شوند. اين اخلاط مورد استفاده اعضاي بدن قرار ميگيرند و به اين ترتيب، بدن سالم خواهد ماند و شاهد بيماريهاي مختلف در اعضاي بدن (مانند ريزش مو، لكههاي پوستي، افسردگي، استرس، تپش قلب، مشكلات كليوي و گوارشي و …) نخواهيم بود، بنابراين دو موضوع مهم در طب سنتي، مزاجها و اخلاط ميباشند كه مباني اصلي طب سنتي هستند.
